Over Noord

In Amsterdam-Noord ontmoeten stad en land elkaar. Eeuwenoude dijkhuisjes, tuindorpen en industriële architectuur. Het beroemde Waterland met zijn landelijke vergezichten ligt op fietsafstand. Het is deze mix die Amsterdam-Noord zijn charme geeft. Amsterdam-Noord ligt tegenover de binnenstad aan de overkant van het IJ. U bent er binnen een paar minuten.

Tastbare historie

Langs de oude Waterlandse Zeedijk in Amsterdam-Noord ontstaan vanaf de 13e eeuw kleine kernen: Buiksloot, Kadoelen, Nieuwendam, Schellingwoude en Durgerdam. Daarmee is het karakteristieke beeld van Amsterdam-Noord geboren. De Waterlandse Zeedijk heeft door inpolderingen en een nieuwe dam zijn functie van zeewering verloren, maar is nog altijd te herkennen als langgerekt lint van bebouwing.

Vanaf eind 19e eeuw dient de ene na de andere grote verandering zich aan. Door de aanleg van kanalen wordt Amsterdam-Noord een geschikt gebied voor scheepsbouw. Langs de Noordelijke IJ-oever zijn nog stoere complexen te vinden van het recente industriële verleden, zoals het Kraanspoor en De Baanderij.

In de eerste decennia van de 20e eeuw worden er vele tuindorpen gebouwd, waar de arbeiders naar Engels voorbeeld konden wonen in licht, lucht en ruimte. Het beroemdste is Tuindorp Oostzaan. De volgende grote verandering van het uiterlijk van Noord is de woningbouwgolf van de zestiger jaren. In architectuurkringen is Plan van Gool een bijzonder complex: de gebouwen zijn onderling verbonden via een zwevende gang op de derde verdieping, destijds heel bijzonder. Architectonisch is ook het nieuwe Stadsdeelhuis interessant.

Amsterdamse sfeer in miniatuur

In Amsterdam-Noord zijn in de oude dorpjes nog houten huizen uit de 17e en 18e eeuw te vinden van schippers, vissers, veeboeren en kaasmakers. Ook patriciërswoningen uit de 19e eeuw eeuw vind je er nog. En geen dorp zo klein of er staat wel een kerkje. Buiksloot was een welvarend dorp, waar officieren uit de koopvaardij voor hun oude dag mooie woningen llieten bouwen. Buiksloot en ook Nieuwendam zijn nu omringd door tuindorpen en moderne bebouwing, wat soms zorgt voor verrassende contrasten.

Langs het Noord-Hollandsch Kanaal staat de Krijtmolen d’Admiraal. De landelijk gelegen dorpen zijn Ransdorp, Zunderdorp, Holysloot, Durgerdam en Schellingwoude. Ze vormen het begin van Waterland, dat leidt naar plaatsen als Edam en Volendam.

Tuindorpen

Verreweg de meeste tuindorpen van Amsterdam zijn te vinden boven het IJ. De tuindorpen in Amsterdam-Noord dateren alle van de periode 1914-1930. Bijzonder is Tuindorp Nieuwendam, gebouwd met veel stijlkenmerken van de Amsterdamse School. Andere tuindorpen zijn Tuindorp Oostzaan en Tuindorp Buiksloot.

Daarnaast kent Amsterdam-Noord heel wat buurten die niet direct onder de noemer tuindorp vallen, maar wel dezelfde intimiteit uitstralen. Goede voorbeelden zijn de Van der Pekbuurt en de Vogelbuurt. De woningnood in Amsterdam was soms zó hoog, dat er ook snel enkele nooddorpen werden gebouwd. De nooddorpen Disteldorp en Vogeldorp staan er echter nog steeds, als getuigen van een unieke periode in de geschiedenis van de Nederlandse volkshuisvesting.